Home What do we offer ? Contact Video

TRAININGS

8/12/2012 - Gezond Geld Bijmaken

Gezondheid is gedrag. Gedrag beïnvloeden veronderstelt motivatie. Motiveren kan je makkelijk met geld... Maar wat doe je, wanneer er geen geld is? Maak het dan gewoon bij!

Neen, dit is geen oproep tot valsmunterij. Wel een oefening ‘doordenken’ na het lezen van het artikel ‘Meer geld kan de wereld redden’ in de Standaard (zaterdag 1 december). Daarin legt Bernard Lietaer (monetair architect) het belang uit van ‘community currency’ (sociale munten) aan de hand van een reeks concrete voorbeelden. Als je een krachtig instrument wil om mensen te motiveren, ‘maak’ dan een extra munteenheid waarmee je sociaal of gezond gedrag kan belonen.

In de huidige budgettair krappe omstandigheden zou je met een sociale munt dingen kunnen realiseren waar geen (gewoon) geld voor is. Hoe doe je dat?

Alternatief geld

Bernard Lietaer is zeventig en hielp dertig jaar geleden voor de Nationale Bank de ECU te ontwikkelen, de voorloper van de Euro (voor wie wat later geboren is). In het artikel in de Standaard legt hij uit wat het belang is van alternatieve munteenheden (naast klassieke nationale munten, de Euro of de Dollar) om de economie in crisistijden te stabiliseren of om mensen te motiveren tot meer sociaal gedrag.

Hij vermeldt voorbeelden zoals de ‘Torekes’, waarmee je in de Gentse wijk Rabot een volkstuintje kan huren of spaarlampen kan kopen; ‘Torekes’ verdien je door allerlei sociale klussen te verrichten. In Japan kan je de ‘Fureai Kippu’, verdienen door mantelzorg te leveren aan bejaarde patiënten; met dat sociale geld kan je later zorg voor jezelf betalen; je kan je verdiende geld ook weggeven aan familie of vrienden en dan verdubbelt het zelfs in waarde!

In beide gevallen werkt de munt los van de overheid en staat hij ook los van het klassieke geldcircuit. Telkens is er wel een organisatie die optreedt als regulator van het systeem, die de regels van het gebruik vastlegt en ervoor zorgt dat de sociale munt zijn waarde behoudt voor al wie ermee werkt. Soms heeft dat geld een concrete (papieren) vorm, soms zijn de ‘geldstromen’ helemaal virtueel en soms wordt de waarde op een digitaal platform verrekend.

Want bij nader toezien is de wereld vol van dit soort alternatieve geldsystemen. Eigenlijk is elke getrouwheidskaart met punten of elk spaarboekje waarin je zegeltjes moet plakken ‘au fond’ ook een alternatieve munt.

Geld, voor als er geen geld is

Lietaer inspireerde me echter in een heel andere richting. Dergelijke ‘sociale munten’ vullen gaten in, waarvoor het klassieke muntsysteem geen geld heeft. Ze motiveren daarenboven mensen tot ecologisch, sociaal of gezond gedrag.

In de huidige economische context is het budget van de ziekteverzekering toegeknepen tot het strikte minimum. Voor ‘nieuwe initiatieven’ is er ruimte noch geld. En dat terwijl precies nu – midden in de crisis – structurele hervormingen meer dan ooit noodzakelijk zijn: de vergrijzing zal niet wachten tot er terug budgetten beschikbaar zijn en we kunnen al evenmin wachten om nieuwe chronische zorgmodellen en de bijhorende nieuwe businessmodellen in te voeren tot Begroting de geldkraan weer open draait.

Laten we dus geld bijmaken en daarmee de dingen doen die nodig zijn. Een ‘community currency’ of sociale munt kan het nodige geld leveren, op een ogenblik dat er geen geld is.

Gezondheid is gedrag

Daarenboven kan een sociale munt ingezet worden om het gedrag van mensen positief te beïnvloeden. Gezondheid wordt sterk bepaald door gedrag: preventie, therapietrouw en mantelzorg zijn domeinen waar extra geld kan helpen om mensen in de juiste richting te sturen. Geld is vaak de makkelijkste motivator. Het hoeft zelfs echt geen ‘echt’ geld te zijn: kijk maar hoe hard mensen zich weren voor allerlei vouchers en couponnetjes, ook wanneer ze in feite slechts een marginale waarde hebben.

Kan een sociale munt hypertensiepatiënten aansporen om zoutloos te eten en dagelijks hun pilletje te nemen – ook wanneer hun bloeddruk normaal is? Bestaat er een munt die hen beloont wanneer ze dagelijks hun bloeddruk meten en in hun dossier noteren? Kunnen we een munt maken die astmapatiënten zou belonen wanneer ze regelmatig hun peakflow meten en puffen – ook wanneer ze niet meteen kortademig zijn? Een die hartpatiënten aanmoedigt om dagelijks een uurtje te wandelen en gezond te sporten – al was het thuis, voor de TV, met de Wii...? (Zie kader)

Motivatie en meten

Gezond gedrag aanmoedigen is aartsmoeilijk wanneer het ‘vrijblijvend’ is; wanneer niemand het meet; wanneer je geen ‘benchmark’ hebt om te kijken wie wel en wie niet voldoende inspanningen heeft geleverd. Maar het meten van gezond leven, preventie en therapietrouw is niet eenvoudig. Het vraagt inspanningen en dus motivatie. De klassieke vraag om hiervoor geld vrij te maken wordt om budgettaire of ethische redenen afgewimpeld. Maar wat indien we daarvoor een alternatieve, sociale munt zouden inzetten? Moeten we daarvoor wachten tot de overheid iets doet?

Ik denk het niet. Elk voorbeeld dat Berard Lietaer vermeldde in het artikel ontstond bij initiatiefnemers die moedig en creatief hun maatschappelijk doel op eigen benen wilden realiseren. Waarom zouden wij dat ook niet kunnen?

 

Jan verdient Gezondheidscenten

(Een verhaal, geïnspireerd door Bernard Lietaer).

Jan is 58 en heeft hypertensie.

In zijn gemeente werken artsen en apothekers sinds vorig jaar samen in een nieuw project. Zo kreeg hij van de apotheker een gloednieuw bloeddrukapparaat, waarmee hij dagelijks zijn bloeddruk meet. Hij weet dat de waarden vanzelf opgeslagen worden op het digitale platform, waar zijn huisarts en huisapotheker zijn gezondheidstoestand helpen op te volgen.

De plaatselijke en supermarkt kleeft stickers (met een QR code) op elke verpakking van gezond en zoutvrij voedsel. Die scant hij na elke aankoop even in via de ApoApp op zijn (zelfs goedkope) smartphone. Dan krijgt hij ook telkens een korte, motiverende boodschap met tips waarom hij zijn medicatie best regelmatig blijft nemen.

Dat komt omdat de apotheker zijn medicatieschema in een app zette op zijn telefoon (de ApoApp). Daarmee punt hij ook wekelijks af of hij zijn medicatie regelmatig heeft gebruikt.

Zijn bloeddrukmeter en de ApoApp heeft Jan niet zomaar gratis gekregen. Jaarlijks moet hij er een bijdrage voor betalen: 45€. Die heeft hij echter niet meteen betaald: het bedrag werd (digitaal) ingeschreven in zijn dossier. Op zijn lopende rekening staat dat bedrag zowel in euro als in het equivalent: 450 Gezondheidscenten. Dat is de lokale ‘gezondheidsmunt’, die door de artsen, apothekers en winkeliers samen werd ingevoerd.

Telkens hij zijn bloeddruk meet, telkens hij een (lokale) QR code inscant en telkens wanneer hij regelmatig zijn medicatie komt afhalen bij de apotheker verdient hij Gezondheidscenten. De artsen en apothekers kregen de steun van enkele farmabedrijven en een leverancier van medisch materiaal. Die zagen het project wel zitten omdat het perfect past in hun marketingstrategie.

Jan heeft dit jaar al meer dan 600 Gezondheidscenten verdiend. Hij zal dus niks moeten betalen voor zijn apparaat en de hele service. In tegendeel: met de extra Gezondheidscenten kan hij tot 20% van de prijs betalen van hygiëneproducten bij de apotheker of van gezonde voeding bij de supermarkt. Binnenkort kan hij er ook een stuk van zijn lidgeld bij de fitnessclub mee betalen.

Want het oorspronkelijke initiatief van de lokale artsen en apothekers heeft intussen ook de aandacht getrokken van zijn ziekenfonds. Die willen ook graag meedoen en onderhandelen nu met de initiatiefnemers en met nieuwe partners om het hele samenwerkingsverband nog een stuk te verbreden.

Dirk BROECKX – 7 december 2012

(KLIK HIER voor een complete handleiding hoe je met 'community currency' aan de slag kan)

 

 


‹‹Back






Copyright © 2019 Dirk Broeckx – All rights reserved.
Privacy beleid | Sitemap
webdevelopment Siteffect